Frenleme yöntemleri

Konular

Balatalı frenleme

Balatalı frenleme

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

Balatalı frenlemede; Frenleme bobini enerjisiz iken yay vasıtasıyla balatalar motor kasnağına baskı uygulayarak rotorun dönmesini engeller. Frenleme bobini enerjilendiğinde yayı çekerek balatalar kasnaktan ayrılır ve frenleme ortadan kalkar.

Devrede start butonuna bastığımızda M kontaktörü enerjilenir mühürlemesini yapar, güç devresindeki kontaklarını kapatarak motor uçlarına enerji gelmesi sağlanır. Aynı anda frenleme bobini de enerjilendiğinden motor çalışmaya başlar.

Stop butonuna bastığımızda M kontaktörünün enerjisi kesilir, güç devresindeki kontaklarını açarak motorun enerjisi kesilir. Bu sırada frenleme bobininin enerjisi de kesildiğinden balatalar motor kasnağına basarak motoru frenler.

Dinamik frenleme

Dinamik frenleme

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

Dinamik frenleme; motorun enerjisi kesildikten sonra uçlarına Doğru Akım uygulayarak yapılır. Motor uçlarına Doğru Akım uyguladığımızda stator sargılarında sabit bir manyetik alan oluşur. Hareketini devam ettirmek isteyen rotor çubukları bu manyetik alan kuvvet çizgilerini keser. Bu durum da rotorda da manyetik alan oluşur. Bu iki manyetik alanın etkileşimi (zıt kutuplar birbirini çeker) sonucu motor hiç bir mekanik destek olmadan frenlenmiş olur.

Dinamik frenleme devrelerinde motorun üç faz beslemesini sağlayan kontaktör ile Doğru Akım beslemesini sağlayan kontaktör kısa devre oluşmaması için kesinlikle aynı anda enerjili kalmamalıdırlar, bunun için bu kontaktörlere karşılıklı olarak elektriksel kilitleme yapılır.

Devrede start butonuna bastığımızda M kontaktörü enerjilenir mühürlemesini yapar, güç devresindeki kontaklarını kapatır ve motor çalışmaya başlar.

Stop butonuna bastığımızda önce JOG butonun kapalı kontağı açılarak M kontaktörünün enerjisi kesilir, dolayısı ile motorun enerjisi de kesilir. Devamında ise JOG butonun açık kontağı kapanarak bu kontak üzerinden DF (Dinamik Frenleme) kontaktörü enerjilenir. Bu durumda da DF kontakları kapanarak motor uçlarına Doğru Akım uygulanmış olur ve motor Dinamik frenleme yaparak hemen durur.Bu devrede motor tamamen durana kadar elimizi stop butonundan çekmemeliyiz. Bunun için bu devrelerde genellikle Zaman Rölesi kullanılır.

Motor uçlarına uygulanan Doğru Akımın değeri uygun seçilmelidir. Aksi takdirde ya motor sargılarına zarar veririz yada iyi bir frenleme elde edmeyiz.

zaman röleli Dinamik frenleme

Dinamik frenleme zaman röleli

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

Devrede start butonuna bastığımızda M kontaktörü enerjilenir mühürlemesini yapar, güç devresindeki kontaklarını kapatır ve motor çalışmaya başlar.

Stop butonuna bastığımızda önce JOG butonun kapalı kontağı açılarak M kontaktörünün enerjisi kesilir, dolayısı ile motorun enerjisi de kesilir. Devamında ise JOG butonun açık kontağı kapanarak bu kontak üzerinden ZR (zaman rölesi enerjilenip saymaya başlar.) Aynı anda DF (Dinamik Frenleme) kontaktörü de enerjilenir, JOG butonu altındaki kontağını kapatarak mühürleme yapar. Aynı zamanda güç devresi üzerindeki DF kontaklarını kapatarak motor uçlarına Doğru Akım uygulanmış olur ve motor Dinamik frenleme yaparak hemen durur. ZR ayarlanan süre sonunda DF kontaktörünün önündeki kontağını açarak görevi biten DF kontaktörünü devreden çıkarır. DF kontaktörü kontaklarını açarak motora uygulanan Doğru Akımı kesmiş olur. Bu devrede Doğru Akımın motor uçlarına uygulanma süresi Zaman Rölesi ile ayarlanır. Elimizi stop butonuna basılı tutmaya gerek yoktur.

Motor uçlarına uygulanan Doğru Akımın değeri uygun seçilmelidir. Aksi takdirde ya motor sargılarına zarar veririz yada iyi bir frenleme elde edemeyiz.

İleri geri çalışan motorun Dinamik frenlenmesi

ileri geri Dinamik frenleme

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

İleri butonuna basıldığnda I kontaktörü enerjilenir. Mühürlemesini yapar, Güç kontaklarını kapatır ve motor İLERİ yönde döner. Aynı zamanda G ve DF kontaktörlerinin önünerindeki kapalı kontaklarını açar ve bu kontaktörlerin herhangi bir şekilde enerjilenmesini engeller.

Stop butonuna bastığımızda önce JOG butonun kapalı kontağı açılarak I kontaktörünün enerjisi kesilir, dolayısı ile motorun enerjisi de kesilir. Devamında ise JOG butonun açık kontağı kapanarak bu kontak üzerinden ZR (zaman rölesi enerjilenip saymaya başlar.) Aynı anda DF (Dinamik Frenleme) kontaktörü de enerjilenir, JOG butonu altındaki kontağını kapatarak mühürleme yapar. Aynı zamanda güç devresi üzerindeki DF kontaklarını kapatarak motor uçlarına Doğru Akım uygulanmış olur ve motor Dinamik frenleme yaparak hemen durur. ZR ayarlanan süre sonunda DF kontaktörünün önündeki kontağını açarak görevi biten DF kontaktörünü devreden çıkarır. DF kontaktörü kontaklarını açarak motora uygulanan Doğru Akımı kesmiş olur.

Geri butonuna bastığımızda veya geri çalışırken durdurmada da benzer şekilde çalışır.

Motor uçlarına uygulanan Doğru Akımın değeri uygun seçilmelidir. Aksi takdirde ya motor sargılarına zarar veririz yada iyi bir frenleme elde edemeyiz.

yıldız üçgen yol verilen motorun Dinamik frenlenmesi

yıldız üçgen Dinamik frenleme

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

Bu devrede iki adet Zaman Rölesi kullanılmıştır bunlardan ZR1 motorun λ çalışma süresini, ZR2 ise motoru frenlerken Doğru Akımın motora uygulanacağı süreyi belirler.

Start butonuna bastığımızda M kontaktörü, λ kontaktörü ve ZR1 enerjilenir. M kontaktörü kumanda devresindeki kontağını kapatarak mühürleme yapar, aynı zamanda güç devresindeki kontaklarını kapatarak motor enerjilenir. λ kontaktörü de güç devresindeki kontaklarını kapatır. Motorun X,Y,Z uçları köprülendiği için motor yıldız bağlı olarak dönmeye başlar.

ZR1 ayarlanan süreye ulaştığında λ kontaktörünün önündeki kontağını açarak λ kontaktörünü devreden çıkarır. Ve Δ Kontaktörünün önündeki kontağını kapatır. Δ kontaktörü enerjilenir, kumanda devresindeki açık kontağını kapatarak mühürlemesini yapar aynı zamanda güç devresindeki kontaklarını kapatır ve motor Δ bağlı olarak çalışmasına devam eder. Δ kontaktörü ZR1 in önündeki kontağını açarak görevi biten ZR1 i devreden çıkarır.

Yıldız Üçgen yol verilen motorlarda dinamik frenleme yapılırken motor uçlarına Doğru Akım uygulandığında sargılardan akım geçebilmesi için sargıların tekrardan yıldız veya üçgen bağlanması gerekir, bu işlem DF kontaktörünün açık kontakları ile yapılır. (bu devrede λ bağlanmıştır)

Bu devrede güç devresinde herhengi bir kısa devre durumu oluşmaması için; frenleme devresi kontaktörü (DF) ile yol verme devresi kontaktörlerine (M ve bu devre için özellikle Δ) elektriksel kilitleme uygulanmıştır.

Stop butonuna bastığımızda önce JOG butonun kapalı kontağı açılarak M kontaktörünün, ayrıca enerjili olan λ veya Δ kontaktörünün enerjisi kesilir, dolayısı ile motorun enerjisi de kesilir. Devamında ise JOG butonun açık kontağı kapanarak bu kontak üzerinden ZR2 (zaman rölesi enerjilenip saymaya başlar.) Aynı anda DF (Dinamik Frenleme) kontaktörü de enerjilenir, JOG butonu altındaki kontağını kapatarak mühürleme yapar. Aynı zamanda güç devresi üzerindeki DF kontaklarını kapatarak motor uçlarına λ bağlı olarak Doğru Akım uygulanmış olur ve motor Dinamik frenleme yaparak hemen durur. ZR2 ayarlanan süre sonunda DF kontaktörünün önündeki kontağını açarak görevi biten DF kontaktörünü devreden çıkarır. DF kontaktörü kontaklarını açarak motora uygulanan Doğru Akımı kesmiş olur.

Motor uçlarına uygulanan Doğru Akımın değeri frenleme anındaki λ veya Δ bağlantısına göre hesaplanarak uygun seçilmelidir. Aksi takdirde ya motor sargılarına zarar veririz yada iyi bir frenleme elde edemeyiz.

ileri geri yıldız üçgen yol verilen motorun Dinamik frenlenmesi

ileri geri yıldız üçgen Dinamik frenleme

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

İleri butonuna bastığımızda I kontaktörü, I kontaktörünün kapanan kontağı üzerinden λ kontaktörü ve zaman rölesi (ZR1) enerjilenir. I kontaktörü kumanda devresindeki kontağını kapatarak mühürleme yapar, aynı zamanda güç devresindeki kontaklarını kapatarak motor uçlarına sırasıyla R-S-T fazları ulaşır. λ kontaktörü de güç devresindeki kontaklarını kapatır. X,Y,Z uçları köprülendiği için motor yıldız bağlı olarak İLERİ yönde dönmeye başlar. Zaman rölesi (ZR1) ayarlanan süreye ulaştığında λ kontaktörünün önündeki kontağını açarak λ kontaktörünü devreden çıkarır. Ve Δ Kontaktörünün önündeki kontağını kapatır.Δ kontaktörü enerjilenir, kumanda devresindeki açık kontağını kapatarak mühürlemesini yapar ZR1 ide devreden çıkarır. Aynı zamanda güç devresindeki kontaklarını kapatır ve motor Δ bağlı olarak çalışmasına devam eder.

Yıldız Üçgen yol verilen motorlarda dinamik frenleme yapılırken motor uçlarına Doğru Akım uygulandığında sargılardan akım geçebilmesi için sargıların tekrardan yıldız veya üçgen bağlanması gerekir, bu işlem DF kontaktörünün açık kontakları ile yapılır. (bu devrede λ bağlanmıştır)

Bu devrede güç devresinde herhengi bir kısa devre durumu oluşmaması için; frenleme devresi kontaktörü (DF) ile yol verme devresi kontaktörlerine (I,G ve bu devre için özellikle Δ) elektriksel kilitleme uygulanmıştır.

Stop butonuna bastığımızda önce JOG butonun kapalı kontağı açılarak I kontaktörünün, ayrıca enerjili olan λ veya Δ kontaktörünün enerjisi kesilir, dolayısı ile motorun enerjisi de kesilir. Devamında ise JOG butonun açık kontağı kapanarak bu kontak üzerinden ZR2 (zaman rölesi enerjilenip saymaya başlar.) Aynı anda DF (Dinamik Frenleme) kontaktörü de enerjilenir, JOG butonu altındaki kontağını kapatarak mühürleme yapar. Aynı zamanda güç devresi üzerindeki DF kontaklarını kapatarak motor uçlarına λ bağlı olarak Doğru Akım uygulanmış olur ve motor Dinamik frenleme yaparak hemen durur. ZR2 ayarlanan süre sonunda DF kontaktörünün önündeki kontağını açarak görevi biten DF kontaktörünü devreden çıkarır. DF kontaktörü kontaklarını açarak motora uygulanan Doğru Akımı kesmiş olur.

Geri butonuna bastığımızda veya geri çalışırken durdurmada da benzer şekilde çalışır.

Motor uçlarına uygulanan Doğru Akımın değeri frenleme anındaki λ veya Δ bağlantısına göre hesaplanarak uygun seçilmelidir. Aksi takdirde ya motor sargılarına zarar veririz yada iyi bir frenleme elde edemeyiz.

ani durdurma

ani durdurma

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

Ani durdurma devresinde ani durdurma anahtarı olarak merkezkaç (santrifüj) anahtar kullanılır. Bu anahtar kontak ve mekanizma kısmı olarak iki parçadan oluşur. Mekanizma kısmında yaylı kanatcıklar ve disk bulunur. Merkezkaç anahtarın kontak kısmı motor kanadına monte edilir, disk ve yaylı kanatcıklar ise rotor miline monte edilir. Normalde kapalı olan kanatcıklar rotor belli bir hıza ulaştığında merkezkaç etkisiyle yay kuvvetini yenerek kanatcıkları açar, açılan kanatcıklar diski hareket ettirir, hareket eden disk te kontakların konumunu değiştirir. (ani durdurma devresinde açık kontağı kullanılır. Kontaklar; rotor beirli bir devrin üzerine çıktığında kapanır gene belirli bir devrin altına düştüğünde tekrar kapanır)

Ani durdurma devresinde motoru hızlıca durdurmak için faz sırası değiştirilerek motor duruncaya kadar (bu çok kısa bir süredir) ters yönde dönecek şekilde üç fazlı gerilim uygulanır

Devrede start butonuna bastığımızda I kontaktörü enerjilenir mühürlemesini yapar, güç devresindeki kontaklarını kapatarak motor uçlarına sırasıyla RST fazları uygulanmış olur. Motor ileri yönde dönmeye başlar. Motor hızını aldığında ani durdurma anahtarının kontağı kapanır. Fakat G kontaktörünün önündeki I kontaktörünün kontağı açıldığı için G enerjilenmez.

Stop butonuna bastığımızda I kontaktörünün enerjisi kesilir dolayısıyla motorun enerjisi de kesilir. G kontaktörünün önündeki I kontağı tekrar kapanır ve ani durdurma anahtarının kapanan kontağı üzerinden G kontaktörü enerjilenir. G kontaktörü güç devresindeki kontaklarını kapatarak motor uçlarına bu kez sırasıyla TSR fazları uygulanır. Motor ters yönde dönebilmesi için ani bir şekilde durması gerekir. Motor yavaşladığında ani durdurma anahtarı kontağını açar ve G kontaktörünün enerjisini keser, motorun enerjisi de kesilmiş olur.

© 2018 elektrikdersimiz.org